50    Kun je er meteen mee stoppen als je wilt?

Antidepressiva kunnen niet zomaar gestopt worden. Ze moeten worden afgebouwd, wat betekent dat gedurende een bepaalde periode steeds minder moet worden ingenomen totdat de medicatie tot nul is gereduceerd. Maar in welke stappen de medicijnen moeten worden afgebouwd of gedurende welke periode is onduidelijk. In de bijsluiters wordt voor het minderen en stoppen van antidepressiva verwezen naar de arts, maar die weet het vaak ook niet, eenvoudigweg omdat er onvoldoende wetenschappelijke gegevens zijn om het afbouwen goed te onderbouwen. Vaak moeten de behandelaars het zelf uitzoeken, wat natuurlijk ook niet de gebruiker van antidepressiva ten goede komt.

Waarˇm moeten antidepressiva zo zorgvuldig worden afgebouwd? Dat heeft te maken met onttrekkings-verschijnselen. Dat zijn symptomen die op kunnen treden als de dosering van de medicijnen verminderd wordt of zelfs meteen met de medicatie wordt gestopt. We kunnen hierbij denken aan de volgende symptomen:

Griepachtige verschijnselen, zoals hoofdpijn, moeheid, rillingen en verminderde eetlust. Maagdarmstoornissen zoals buikpijn, misselijkheid en diarree. Duizeligheid. Bewegingen zoals we die bij de ziekte van Parkinson kunnen zien en beven. Psychische symptomen zoals prikkelbaarheid, angst, manie, hallucinaties en delier.

Een manier om onttrekkingsverschijnselen te voorkomen of minder erg te laten zijn is om antidepressiva langzaam, in kleine stapjes, af te bouwen. Agomelatine is de uitzondering op de regel en bij bupropion hoeft het ook niet per se. Fluoxetine is een beetje een twijfelgeval. Met dit middel hoeft het ook niet echt, maar de kans is wel aanwezig dat er toch onttrekkingsverschijnselen opteden. Veiligheidshalve is het daarom verstandig om ook fluoxetine af te bouwen.

Persoonlijke noot
Misschien leuk om te melden dat Peter Groot, moleculair geneticus en ik  (auteur van dit boek) ons ingespannen hebben om het afbouwen van antidepressiva meer onder de aandacht te brengen. En met succes. Peter Groot heeft het onderwerp onder de aandacht gebracht via een artikel in het Tijdschrift voor Psychiatrie, waarbij 22 vooraanstaande psychiaters het initiatief ondersteunen, en via het tijdschrift Medisch Contact dat voor artsen wekelijks uitkomt. In samenwerking met Cinderella Therapeutics heeft hij bijgedragen aan de ontwikkeling van afbouwstrips (taperingstrips) voor paroxetine (strips zijn reeds beschikbaar) en venlafaxine (strips nog in ontwikkeling). Verder houdt hij regelmatig lezingen over dit onderwerp. Verdere informatie kan verkregen worden via de website van Cinderella Therapeutics (www.cinderella-tx.org/nl/tapering/), via telefonisch contact (010-4183800) of via email (info@cinderella-tx.org).

Voordat het zover was, hebben wij ons verdiept in het afbouwen van antidepressiva en een literatuurlijst opgesteld. Op basis daarvan hebben we een boekwerkje geschreven `Antidepressiva beter afbouwen'. Dit boekje was bedoeld als een pleidooi om te komen tot een richtlijn voor het afbouwen van antidepressiva. Ge´nteresseerden kunnen de digitale versie gratis aanvragen via info@boek-antidepressiva.nl.

In de volgende hoofdstukken zal uitgebreid ingegaan worden dat antidepressiva niet zomaar overgeslagen kunnen worden omdat er anders klachten kunnen komen en worden de haken en ogen van afbouwen toegelicht. Vanzelfsprekend komen ook de afbouwstrips, formeel taperingstrips gedoopt, aan de orde.

Algemeen
1    Groot, van Ingen Schenau. Antidepressiva beter     afbouwen. Pleidooi voor een richtlijn Afbouwen van     antidepressiva. 2013.