amitriptyline
citalopram
clomipramine
dosulepine
doxepine
duloxetine
escitalopram
fluoxetine
fluvoxamine
imipramine
maprotiline
nortriptyline
paroxetine
sertraline
trazodon
venlafaxine
vortioxetine
vaak
vaak
zeer vaak
soms
soms
vaak
vaak
vaak
soms
soms
zelden
vaak
zeer vaak
zeer vaak
soms
vaak
soms
agomelatine
bupropion
hypericum extract
mianserine
mirtazapine
moclobemide

Seksuele bijwerkingen

Antidepressiva die wel of geen seksuele problemen kunnen geven

  wel                                                     niet


Bij de seksuele bijwerkingen staat vooral het veminderd libido, dus minder zin in seks hebben, op de voorgrond. Daarnaast zien we een vertraagde, verminderde of pijnlijke zaadlozing en erectiestoornissen. Zowel man als vrouw lukt het niet of hebben moeite om een orgasme te bereiken.

Dat bij gebruik van antidepressiva de seksuele bijwerkingen op den duur wel zouden verdwijnen, lijkt niet op te gaan. Alleen dosisvermindering, het stoppen van het betreffende antidepressivum of het overstappen op een ander antidepressivum zijn effectief. Ook is wel een `drug holiday' geopperd, waarbij het antidepressivum een paar dagen wordt gestopt, zodat in die `geneesmiddel vrije dagen' de seksuele functie weer zou verbeteren. De vraag is of dat zo maar kan en of er niet onttrekkingsverschijnselen optreden. De beste strategie om seksuele bijwerkingen te voorkůmen of te minimaliseren, lijkt vooralsnog om een antidepressivum te gebruiken die niet of het minst deze bijwerkingen geeft.

Het is een afweging om over te stappen op een ander antidepressivum, wanneer bijvoorbeeld het middel wat men nu gebruikt de depressie, angstklachten of andere problemen effectief kan bestrijden. Aan de andere kant is een ander middel ook weer niet onwerkzaam. Sterker nog: in feite werken antidepressiva globaal hetzelfde en wordt de keuze voor een middel vaak bepaald door het bijwerkingenprofiel. Openheid is ook van belang, want als de arts er niet naar vraagt en de patiŽnt het niet durft te zeggen, schiet de patiŽnt en zijn partner er niet veel mee op.

Openheid dringt des te meer, omdat volgens het onderzoek van Stimmel e.a.1 meer dan de helft van gebruikers van antidepressiva last heeft van een vertraagd orgasme of zaadlozing en dat bij een derde van deze gebruikers het orgasme uitblijft. Zij adviseren om een antidepressivum te kiezen zoals mirtazapine of bupropion die deze bijwerkingen nauwelijks of niet hebben. Taylor2 adviseert in geval er sprake is van een erectiestoornis om sildenafil (Viagra) te gebruiken, omdat dit middel het meest evidence-based is.